امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، در گفتوگو با نجواخبر اظهار کرد: واقعیت این است که امسال اصلاً سال خوبی برای صنعت خودرو نبود. مجموعهای از عوامل از جمله کمبود برق، اما مهمتر از همه کمبود ارز، باعث شد تولید خودرو کاهش پیدا کند.
وی افزود: با وجود همه فشارها و مدیریتهایی که انجام شد تا تولید حفظ شود، کمبود ارز بههیچوجه قابل جبران نبود و در نهایت تعداد تولید کاهش یافت و خودروسازان با چالشهای جدی مواجه شدند.
واردات هم شکست خورد
این کارشناس خودرو ادامه داد: واردکنندگان هم شرایط بهتری نداشتند. وقتی ارز وجود ندارد و تحریمهای بینالمللی همچنان پابرجاست، انجام معاملات ساده هم دشوار میشود. به همین دلیل واردات خودرو به میزانی که در ذهن سیاستگذاران بود، محقق نشد.
کاکایی با اشاره به تورم بالا گفت: وقتی عرضه کم میشود و تقاضا وجود دارد، در کنار افت شدید ارزش ریال، نتیجه طبیعی آن افزایش قیمت است. ما تا همین امروز حداقل با تورم ۶۰ درصدی در کل اقتصاد کشور مواجه بودهایم و این وضعیت در مورد خودرو هم کاملاً تکرار شد.
قیمتگذاری دستوری و تولد یک رانت بزرگ
وی تصریح کرد: در کنار همه این عوامل، قیمتگذاری دستوری برای ایرانخودرو و سایپا، یک رانت سنگین ایجاد کرد. بهعنوان مثال، اخیراً ایرانخودرو برای حدود ۳ هزار خودرو ثبتنام گذاشت، اما نزدیک به ۱۰ میلیون نفر ثبتنام کردند.
این کارشناس صنعت خودرو با تشبیه ثبتنامها به لاتاری گفت: این ثبتنامها عملاً هیچ ارتباطی با نیاز واقعی به خودرو ندارد. مردم برای شانس سود ثبتنام میکنند. وقتی بدون پرداخت حتی ۱۰۰ میلیون تومان پیشپرداخت، شانس بردن خودرویی با سود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان وجود دارد، این دقیقاً شبیه لاتاری است؛ بلکه حتی از لاتاری هم سادهتر.
بازار آزاد؛ رکود در کنار گرانی
کاکایی ادامه داد: همزمان با افزایش قیمتها، بازار آزاد خودرو در رکود است. این رکود از سال گذشته آغاز شده و ادامه دارد. ثبتنامهای میلیونی نشانه رونق بازار نیست؛ بلکه صرفاً نشاندهنده وجود رانت است.
وی افزود: در ابتدای آزادسازی واردات، خودروهای وارداتی هم شرایطی شبیه لاتاری داشتند. اکنون اختلاف قیمتها کمی کمتر شده، اما همچنان مواردی وجود دارد که خودرویی با قیمت ۳.۵ میلیارد تومان توسط واردکننده، در بازار ۶ میلیارد تومان فروخته میشود.
قیمت بنزین؛ عامل تعیینکننده نیست این کارشناس خودرو درباره افزایش قیمت بنزین گفت: برخلاف تصور عمومی، قیمت بنزین نقش مهمی در گرانی خودرو و کالاها نداشته است. عدد افزایشیافته بسیار اندک است و اصلاً قابل قیاس با تورم ۶۰ درصدی شش سال گذشته نیست.
کاکایی توضیح داد: سهمیه ۱۶۰ لیتری کارت سوخت برای مصرفکننده عادی عملاً نیاز رفتوآمد شهری را پوشش میدهد و در بخش حملونقل باری هم سازوکار جداگانهای وجود دارد. بنابراین افزایش قیمت بنزین اثر معناداری بر قیمت خودرو و حملونقل نداشته است.
ریشه اصلی بحران؛ سقوط ارزش ریال
وی در جمعبندی گفت: اصل ماجرای گرانی خودرو و سایر کالاها، افت شدید ارزش ریال است. هنوز هم تبعات این موضوع بهطور کامل مشخص نشده و احتمالاً تا پایان سال اثرات بیشتری خود را نشان خواهد داد.
کاکایی در پایان افزود: انتقال ارز از تالار اول به تالار دوم، به معنای افزایش بیش از ۸۰ درصدی نرخ ارز مبناست و اثر آن بهمراتب سنگینتر از افزایش قیمت بنزین خواهد بود؛ اثری که هنوز بهطور کامل وارد قیمتها نشده است.