به گزارش نجواخبر؛ در ۲۳ سپتامبر، اسکات‌بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا صنعت هوانوردی ایران را تحریم کرد. درست در همان روز، سازمان هواپیمایی کشوری نیز دستور ممنوعیت پرواز هواپیماهای "مک دانل داگلاس (McDonnell Douglas)" یا مدل MD را صادر کرد.

سؤالی که برای مدیران ایرلاین‌ها ایجاد شده، این است که چرا در همان روزی که وزیر خزانه‌داری آمریکا صنعت هوانوردی ایران را تحریم کرد، ما هم باید دچار تحریم داخلی شویم و سؤال دیگری که مطرح می‌شود این است که چرا تا دو ماه پیش و در گرمای ۴۵ درجه و در روز اربعین با نامه سازمان هواپیمائی کشوری به مدیرعامل فرودگاه نجف، ایمنی پرواز هواپیماهای "مک دانل داگلاس" تأیید شده بود و پرواز هم داشتند، اما امروز این هواپیماها زمین‌گیر شده است؟

یک منبع آگاه در صنعت هوانوردی در این خصوص به ایلنا گفت: توقف ۷۰ درصدی ناوگان هوایی کشور نه تنها هزینه سربار شرکت‌ها را افزایش می‌دهد بلکه قیمت بلیط هواپیما را هم به شکل سرسام آوری بالا خواهد برد و سفر هوایی را برای مردم دور از دسترس می‌کند.

به گفته این منبع آگاه، ادامه این وضعیت علاوه بر کاهش ظرفیت پروازی، می‌تواند شرکت‌های هواپیمایی را به سمت تعلیق یا تعدیل نیروی انسانی سوق دهد.

این منبع آگاه در ادامه توضیح داد: از چهارشنبه هفته گذشته فعالیت ۵۲ فروند هواپیما متوقف شده است و در همین مدت، شرکت‌های هواپیمایی نزدیک به ۵ هزار فرصت شغلی را از دست داده‌اند.

به گفته او، اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، موضوع تعدیل یا تعلیق نیرو در شرکت‌های هواپیمایی جدی‌تر می‌شود و صنعت هوانوردی با یک چالش جدید مواجه خواهد شد.

اختلاف بر سر یک دستورالعمل فنی

این منبع آگاه در توضیح علت توقف هواپیماها گفت: موضوع به موتورهای خانواده JT8D 219 -217 ساخت شرکت Pratt & Whitney و دستورالعمل‌های مربوط به پایش و بازرسی یکی از قطعات موتور بازمی‌گردد.

او ادامه داد: سازمان هوانوردی فدرال آمریکا در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۳ دستورالعمل‌هایی برای بازرسی، پایش و نحوه بهره‌برداری از این موتورها صادر کرده است و سازمان هواپیمایی کشوری ایران نیز از سال ۲۰۲۳ دستورالعمل مشابهی را با الزامات سختگیرانه‌تر به شرکت‌های بهره‌بردار ابلاغ کرده است.

به گفته این منبع آگاه، شرکت‌های هواپیمایی نیز طی این سال‌ها بر اساس همین دستورالعمل‌ها هواپیماهای خود را مورد پایش قرار داده‌اند و مدعی است که در این مدت، این مدل هواپیما از نظر تعداد حوادث و مشکلات عملیاتی، عملکرد قابل قبولی داشته است.

او افزود: در سال ۱۴۰۵ نیز با بررسی گزارش‌های سازمان هواپیمایی کشوری، کمترین میزان حادثه یا مشکل عملیاتی مربوط به همین هواپیماها بوده است. بنابراین سؤال اصلی این است که چه تغییر فنی یا مستند جدیدی باعث شده ناگهان بخش بزرگی از این ناوگان زمین‌گیر شود؟

از پرواز اربعین تا توقف ناگهانی

این منبع آگاه برای توضیح به تناقض موجود در مورد پروازهای اربعین اشاره کرده و گفت: سازمان هواپیمایی کشوری در تیرماه امسال، در مکاتبه با سازمان هواپیمایی عراق، درباره وضعیت این هواپیماها و پایش موتورهای آنها توضیح داد و خواستار پذیرش پروازهای این ناوگان شده است.

به گفته او، در جریان عملیات جابه‌جایی زائران اربعین، این هواپیماها در شرایط آب‌وهوایی بسیار گرم و دمای نزدیک به ۵۰ درجه نیز پرواز کرده‌اند و در آن دوره، حادثه یا مشکل قابل‌توجهی برای این ناوگان گزارش نشده است.

این منبع آگاه همچنین مدعی است پس از پایان عملیات اربعین، از عملکرد عوامل و مجموعه‌های مرتبط با این پروازها تقدیر شده است. با این حال، چند ماه بعد و در شرایطی که به گفته او از نظر آب‌وهوایی امکان انجام پروازها حتی ساده‌تر است، بخش بزرگی از همین ناوگان متوقف شده است.

قطعه ایرانی آماده استفاده است

این منبع آگاه به تلاش یک شرکت دانش‌بنیان داخلی برای ساخت قطعه مورد نیاز این موتورها اشاره کرده و توضیح داد: یک مجموعه ایرانی طی سه سال تحقیق و توسعه، موفق به مهندسی معکوس و ساخت این قطعه شده است؛ قطعه‌ای که پیش از این تولید آن در اختیار شرکت‌های خارجی بوده است.

به گفته این منبع آگاه، قطعه تولید داخل پس از ساخت تحت آزمایش‌های فنی و تکنیکی قرار گرفته و حتی آزمایش‌های مربوط به عملکرد آن روی موتور در یکی از مراکز آزمایشگاهی صنایع هوافضای کشور انجام شده است.

او تاکید کرد: طبق اطلاعاتی که در اختیار دارد، نتایج آزمایش‌ها قابل قبول بوده و قطعه از نظر فنی توانسته الزامات مورد نیاز صنعت هوانوردی را پاسخ دهد.

به گفته او، هنوز تأییدیه‌ها و مجوزهای لازم برای استفاده از این قطعه صادر نشده است.

اختلاف دیدگاه در سازمان هواپیمایی

این منبع آگاه مدعی است؛ یکی از دلایل صادر نشدن تأییدیه، اختلاف دیدگاه میان مدیران فعلی و سابق سازمان هواپیمایی کشوری است.

او تصریح کرد: بنیان‌گذار این پروژه در یک مجموعه دانش‌بنیان، سابقه مدیریتی در سازمان هواپیمایی کشوری داشته و همین موضوع باعث شده درباره تأیید این قطعات حساسیت‌هایی ایجاد شود.

او تاکید کرد: کارشناسان فنی سازمان از جزئیات موضوع مطلع هستند، اما به دلیل اختلاف دیدگاه مدیریتی، فرایند صدور تأییدیه برای قطعات تولید داخل متوقف مانده است.

پرسش درباره مستندات فنی زمین‌گیری ناوگان

به اعتقاد این منبع آگاه، مسئله اصلی اکنون نه مخالفت با استانداردهای ایمنی، بلکه ضرورت شفاف شدن مستندات فنی تصمیم اخیر است.

او افزود: اگر سازمان هواپیمایی کشوری به این نتیجه رسیده که این هواپیماها دیگر امکان پرواز ندارند، باید دلایل فنی، نتایج بازرسی‌ها و مستندات تصمیم خود را برای شرکت‌های هواپیمایی و افکار عمومی تشریح کند.

او با اشاره به اینکه دستورالعمل‌های مرتبط با این موتورها در سطح بین‌المللی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد، می‌پرسد آیا استاندارد یا الزام فنی جدیدی وجود دارد که ایران را ملزم به توقف این تعداد هواپیما کرده است یا خیر.

این منبع آگاه گفت: شرکت‌های هواپیمایی در شرایط تحریم برای تأمین هواپیما، موتور، قطعات و خدمات فنی با هزینه و دشواری بسیار بیشتری نسبت به بسیاری از کشورها مواجه هستند. از همین رو، زمین‌گیر شدن بخش قابل توجهی از ناوگان می‌تواند فشار بیشتری به این صنعت وارد کند.

او تاکید کرد: اگر هواپیما ناایمن است، باید مستندات فنی آن اعلام شود و اگر قطعه تولید داخل تمام آزمایش‌های لازم را پشت سر گذاشته، باید مشخص شود مانع صدور تأییدیه چیست. صنعت هوانوردی در شرایط تحریم با دشواری‌های زیادی سرپا مانده و تصمیم‌های مربوط به زمین‌گیر کردن ناوگان باید کاملا فنی، شفاف و قابل دفاع باشد.

این منبع آگاه خواستار پاسخ‌گویی سازمان هواپیمایی کشوری درباره مبنای فنی توقف این هواپیماها و همچنین وضعیت تأیید قطعات تولید داخل شده و معتقد است؛ ادامه این وضعیت می‌تواند علاوه بر کاهش ظرفیت پروازی، تبعات اقتصادی و اشتغالی قابل توجهی برای شرکت‌های هواپیمایی داشته باشد.

این منبع آگاه همچنین افزود: موضوعی که واقعاً حائز اهمیت هست این است که این گرفتاری توقف هواپیماها در حالی اتفاق افتاده که سخت‌ترین تحریم‌های صنعت هوانوردی کشور در ۴۷ سال اخیر در هفته گذشته ایجاد شده است و این همزمانی واقعاً جای تعجب و حیرت و نگرانی دارد.ما در طول ۵۰ سال اخیر واقعا در صنعت هوانوردی این تحریم‌ها را شاهد نبودیم و شاید تنها سه تا چهار فروند هواپیمای ما در نقاط مختلف دنیا زمین گیر شده باشد.

این منبع آگاه در خاتمه تصریح کرد: لازم است تا سازمان هواپیمایی کشوری در این زمینه پاسخ‌گو باشد که چرا نمی‌گذارند این وضعیت کشور به حالت عادی برگردد و پس از آن در مورد موضوعات ایمنی در صنعت هوانوردی کنجکاوی کنیم.