در پی تشدید تنشهای سیاسی و نظامی میان ایران و ایالات متحده، گمانهزنیها درباره آینده حضور تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی افزایش یافته است. برخی رسانههای خارجی از احتمال کنارهگیری یا تحریم مسابقات در خاک آمریکا سخن گفتهاند، اما منابع رسمی در فدراسیون فوتبال ایران، این ادعاها را کذیب کردهاند.
به گزارش خبرنگار ورزشی نجوا خبر؛ فیفا تاکنون موضع خود را بر «جدایی کامل سیاست از فوتبال» تأکید کرده و تلاش دارد برنامه مسابقات را بدون تغییر پیش ببرد. با این حال، کمیتهی ویژهای در حال بررسی طرحهای جایگزین است تا در صورت تشدید بحران دیپلماتیک، گزینههایی برای برگزاری ایمن و منصفانه مسابقات فراهم باشد. یکی از این گزینهها، برگزاری بازیهای ایران در دو کشور دیگر میزبان مانند کانادا و مکزیک عنوان شده است.
این سناریو مشابه وضعیتی است که پیشتر برای تیمهای اوکراین، روسیه و حتی اسرائیل در رقابتهای بینالمللی مطرح شده بود، زمانی که مسائل امنیتی مانع سفر آنها به کشورهای خاص میشد.
آیا ایران وارد خاک آمریکا میشود؟
منابع نزدیک به تیم ملی گفتهاند که تصمیم نهایی به شرایط سیاسی روز وابسته است. اگر سفر به خاک آمریکا خطرناک یا ناممکن تشخیص داده شود، ایران خواستار برگزاری دیدارهای خود در کشورهای دیگر میزبان خواهد شد. این درخواست ممکن است ابتدا در سطح غیررسمی با میانجیگری فیفا و کمیته برگزاری مسابقات مطرح شود.
برخی تحلیلگران معتقدند در شرایط فعلی، ورود تیم ایران به خاک ایالات متحده بدون تضمینهای امنیتی و دیپلماتیک ممکن نیست؛ و حتی در صورت موافقت، احتمال بروز اعتراضات یا فشار رسانهای در داخل ایران نیز وجود دارد.
چالشهای ساختاری برای فیفا
پذیرش برگزاری بازیهای ایران در دو کشور دیگر مثلاً کانادا و مکزیک، در حالی که آمریکا میزبان اصلی گروه است از نظر فنی و برنامهریزی برای فیفا یک باگ ساختاری بزرگ محسوب میشود.
تقویم مسابقات، مسافت پروازی و هماهنگی لجستیکی سهگانه بین کشورها چالشهای عمدهای ایجاد میکند. با این حال، فیفا در حال بررسی مدلی مشابه «ورژن پاندمی» مسابقات است: یعنی تعریف «پاد-مرکزهای میزبانی» برای تیمهایی با محدودیت امنیتی.
در این چارچوب، هر تیم میتواند در چند مکان بیطرف مسابقه دهد؛ البته فقط با تأیید همهی تیمهای همگروه و رعایت موازین برابری ورزشی.
واکنش بازیکنان و افکار عمومی
در فضای مجازی، بسیاری از هواداران فوتبال در ایران خواهان حضور تیم ملی در جام جهانی هستند، اما بدون حضور در خاک آمریکا. شعار غالب این است که «فوتبال باید بماند، حتی اگر جغرافیا تغییر کند».
چند چهرهی ورزشی هم ضمن دعوت به آرامش تأکید کردهاند که صعود به جام جهانی ثمرهی مردم است، نه دولتها، و نباید قربانی بحرانهای سیاسی شود.
چه خواهد شد؟
تا این لحظه، ایران از جام جهانی کنارهگیری نکرده و فیفا نیز حضور این تیم را قطعی میداند. با این حال، آیندهی محل برگزاری مسابقات ایران در هالهای از ابهام است.
سه سناریو روی میز قرار دارد:
1. حضور ایران با تضمین امنیت در خاک آمریکا.
2. برگزاری دیدارها در زمینهای دو میزبان دیگر (مانند مکزیک یا کانادا).
3. لغو شرکت، تنها در صورت تغییرات شدید سیاسی یا امنیتی.
در هر حال، بحران سیاسی فعلی آزمونی جدید برای فیفاست، آزمونی که نشان میدهد تا چه حد فوتبال میتواند از مرزهای سیاست عبور کند.