کاهش التهاب پوستی آلرژیک با پروتئین نوترکیب یک انگل

به گزارش نجواخبر از دانشگاه تهران، نتایج این پژوهش با عنوان Ameliorative effects of Toxocara canis recombinant C-type lectin on atopic dermatitis in a mouse model در سال ۲۰۲۶ در مجله بین‌المللی Journal of Allergy and Clinical Immunology: Global منتشر شده است.

فاطمه جالوسیان، دانشیار گروه انگل‌شناسی دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران و از نویسندگان مسئول مقاله، در تشریح این دستاورد علمی گفت: برخی انگل‌ها طی فرایند تکامل، توانایی تعدیل پاسخ‌های ایمنی میزبان را به دست آورده‌اند. مولکول‌های تولیدشده توسط این انگل‌ها می‌توانند الگویی برای توسعه ترکیبات ضدالتهابی و تنظیم‌کننده سیستم ایمنی باشند.

وی تأکید کرد: در این رویکرد از انگل زنده استفاده نمی‌شود، بلکه مولکول‌های مؤثر آن شناسایی و با فناوری DNA نوترکیب تولید می‌شوند تا بتوان از ظرفیت زیستی آن‌ها بدون ایجاد عفونت انگلی بهره گرفت.

جالوسیان درباره دلایل انتخاب انگل توکسوکارا کنیس، اظهار داشت: توکسوکارا کنیس، نماتود انگلی سگ، مولکول‌هایی تولید می‌کند که بر پاسخ‌های ایمنی میزبان تأثیر می‌گذارند. یکی از آن‌ها لکتین نوع C است که ظرفیت تعدیل‌کنندگی ایمنی دارد. هدف ما بررسی تأثیر شکل نوترکیب این پروتئین بر درماتیت آتوپیک بود.

وی افزود: این پژوهش نشان می‌دهد که انگل‌شناسی، علاوه بر شناخت عوامل بیماری‌زا، می‌تواند در کشف مولکول‌های زیست‌فعال و توسعه رویکردهای درمانی نیز نقش داشته باشد.

عضو هیئت علمی دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران در توضیح درماتیت آتوپیک، گفت: درماتیت آتوپیک، بیماری التهابی مزمن پوست است که با خارش شدید، قرمزی و ضایعات پوستی همراه است و انسان و حیوانات، به‌ویژه سگ‌ها، را درگیر می‌کند. محدودیت درمان‌های موجود، ضرورت شناسایی ترکیبات جدید را افزایش داده است.

وی درباره روش انجام این پژوهش مهم، اینگونه توضیح داد: ابتدا پروتئین نوترکیب لکتین نوع C در آزمایشگاه انگل‌شناسی مولکولی دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران تولید و خالص‌سازی شد. سپس ۳۵ موش BALB/c در هفت گروه بررسی شدند. در شش گروه، با استفاده از ترکیب DNCB، ضایعات مشابه درماتیت آتوپیک ایجاد شد.

جالوسیان افزود: اثرات پروتئین با گروه کنترل بیماری و گروه‌های دریافت‌کننده دگزامتازون موضعی و تزریقی مقایسه شد. همچنین اثر پیشگیرانه پروتئین و شاخص‌هایی مانند شدت ضایعات، خارش، IgE سرم و تغییرات بافت‌شناسی ارزیابی شدند.

دانشیار دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران همچنین با اشاره به مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش، اظهار داشت: تجویز پروتئین نوترکیب پس از ایجاد بیماری، شدت ضایعات پوستی و خارش را به‌طور قابل‌توجهی کاهش داد. میانگین امتیاز شدت درماتیت از ۸ در گروه کنترل بیماری به ۳ در گروه دریافت‌کننده پروتئین رسید.

جالوسیان در پاسخ به این پرسش که آیا این دستاورد می‌تواند به تولید داروی جدید منجر شود، گفت: این پژوهش در مرحله پیش‌بالینی قرار دارد و برای دستیابی به محصول درمانی، بررسی سازوکارهای مولکولی، ایمنی، سمیت احتمالی، مقدار مناسب تجویز و پایداری اثرات ضروری است.

وی افزود: با توجه به برخی شباهت‌های ایمنی‌شناختی درماتیت آتوپیک در انسان و سگ، این یافته‌ها می‌توانند مبنای مطالعات آینده در پزشکی و دامپزشکی باشند.

جالوسیان در پایان خاطرنشان کرد: این دستاورد حاصل همکاری بین‌رشته‌ای متخصصان انگل‌شناسی، ایمنی‌شناسی، بیماری‌های داخلی و آسیب‌شناسی است و نشان می‌دهد شناخت زیست‌شناسی انگل‌ها می‌تواند فرصت‌های جدیدی برای توسعه روش‌های درمانی فراهم کند.

این پژوهش که با مشارکت حمیدرضا جهانی، شهرام جمشیدی، فاطمه جالوسیان، سارا شکرپور، مریم نوری‌زاده، سیدحسین حسینی، پارمیدا ملک‌زاده و زهرا بلوکی انجام شده است، از طریق پیوند در دسترس پژوهشگران است.