طی هفتههای اخیر هجمههایی علیه برخی مجموعههای بزرگ شهر لوازم خانگی در زمینه قیمتگذاری شکل گرفته و اخبار متعددی نیز در این خصوص منتشر شده است.
به گزارش نجواخبر، مقایسه قیمت کالاها در فروشگاههای بزرگ مثل شهر لوزام خانگی با پلتفرمهای اینترنتی، در نگاه نخست راهی برای سنجش میزان رقابتپذیری و حمایت از حقوق مصرفکننده به نظر میرسد؛ اما آیا قیمتهای درجشده در این پلتفرمها همواره واقعی هستند؟ در شهر لوازم خانگی، قیمتگذاری صرفاً به عدد درجشده به یک وبسایت محدود نمیشود و بررسی دقیق آن مستلزم شناخت سازوکار تأمین و فروش و تطبیق قیمتها با شرایط واقعی بازار است.
طی هفتههای اخیر هجمههایی علیه برخی مجموعههای بزرگ شهر لوازم خانگی در زمینه قیمتگذاری شکل گرفته و اخبار متعددی نیز در این خصوص منتشر شده است. و یکی از خبرگزاریها هم به این موضوع پرداخته و گزارشی تصویری در این زمینه منتشر کرده است.
قیمتهایی که به تأیید سازمان حمایت میرسد
نخستین ایرادی که به این مجموعهها وارد شده، موضوع قیمتگذاری کالاها و مقایسه قیمت فروشگاهها با قیمتهای درجشده با برخی پلتفرمهای مطرح کالا در فضای مجازی بوده است. این در حالی است که مبنای قیمتگذاری مجموعههایی مانند؛ لوازم خانگی، از سوی شرکتهای تولیدکننده اعلام و به تأیید سازمان حمایت میرسد که این قیمتها در سامانه ۱۲۴ نیز ثبت شدهاند.
یکی از مواردی که هنگام خرید کالا از طریق تولیدکنندگان در شهر لوازم خانگی بررسی میشود، موضوع قیمتگذاری است. زمانی که شرکتی اعلام میکند قیمت محصولاتش افزایش یافته، جزئیات قیمتگذاری و مجوزهای مربوط به افزایش قیمت بررسی میشود تا این اطمینان صورت گیرد که فهرست قیمت مصرفکننده مورد تأیید سازمان حمایت قرار گرفته است.
با وجود اینکه طبق ضوابط، امکان فروش کالا با قیمت مصرفکننده وجود دارد، برای رقابت در بازار، قیمتهای نقدی براساس نرخ متعارف بازار تعیین میشود. به همین منظور، تیمی مسئول استعلام و رصد روزانه قیمتهاست و تخفیفهای نقدی نیز متناسب با شرایط بازار بهصورت مستمر تغییر میکنند. ممکن است مشتری صبح یک کالا را با میزان مشخصی تخفیف مشاهده کند، اما عصر همان روز یا روز بعد، میزان تخفیف آن تغییر کرده باشد. مبنای این تغییرات، استعلام قیمت و بررسی شرایط بازار است.
در این بررسیها، قیمتهای پلتفرمهای مطرح نیز مورد توجه قرار میگیرد، اما نه تمام قیمتهایی که در این پلتفرم درج میشود. برای مثال، اگر قیمت متعارف نقدی یک کالا در بازار حدود ۱۰ درصد پایینتر از قیمت مصرفکننده باشد، حتی ممکن است خود تولیدکننده نیز همان کالا را با تخفیف ۱۲ تا ۱۳ درصدی عرضه کند. اما گاهی در این پلتفرم مطرح همان کالا با تخفیف ۲۰ درصدی ارائه میشود؛ قیمتی که با شرایط واقعی بازار همخوانی ندارد.
در مواردی حتی پس از بررسی و خرید چنین کالاهایی، مشخص شده که امکان تأمین واقعی آنها وجود نداشته است. برای نمونه، چندین بار کالایی را با قیمت پایین از این پلتفرم مطرح سفارش داده میشود، اما پس از سه روز سفارش آن لغو شده است به این دلیل که چنین کالایی در انبار این پلتفرم موجود نیست و توسط فروشندگان دیگر عرضه میشده است. در این موارد، ممکن است فروشنده کالا را به مشتری دیگری که زودتر خرید کرده فروخته باشد یا اساساً موجودی قابل عرضه نداشته باشد.
یک پلتفرم نمیتواند مبنای قیمتگذاری کالاها باشد
در چنین شرایطی نمیتوان تمام قیمتهای درجشده در پلتفرمهای مطرح را مبنای قضاوت درباره قیمتگذاری سایر فروشگاهها قرار داد. برخی قیمتها با نرخ کف بازار و حتی قیمت نقدی اعلامشده از سوی تولیدکننده تفاوت قابل توجهی دارند. در بررسیهای به عمل آمده، قیمتهای نامتعارف کنار گذاشته میشوند و سایر قیمتهای قابل اتکاء مبنای مقایسه قرار میگیرد؛ البته این فرایند زمانبر است و یک تیم هفت تا هشت نفره باید بهطور مستمر قیمتها را استعلام و بررسی کند، اما این کار برای اطمینان از رعایت انصاف در قیمتگذاری ضروری است.
مسئله مهم دیگر، نحوه برخورد سایر فروشگاههای اینترنتی است. پلتفرمهای مطرح در بسیاری از موارد کالاهای خود را از طریق فروشندگان و تأمینکنندگان دیگر عرضه میکند و لزوماً تمام کالاهایی که در این پلتفرم به فروش میرسند، متعلق به موجودی انبار خود آن نیستند. حتی در برخی موارد، کالاهایی با تخفیفهای قابل توجه عرضه میشوند که امکان تأمین آنها وجود ندارد و سفارش مشتری پس از چند روز لغو میشود. به همین دلیل، باید در بررسی قیمتها به موجودی واقعی کالا و شرایط تأمین آن نیز توجه کرد.
از سوی دیگر، برخی شرکتها، کالاهای درجهدار یا محصولاتی با شرایط کیفی نامناسب عرضه میکنند. در شهر لوازم خانگی این دسته از کالاها خریداری نمیشود، زیرا امکان و شرایط فروش آنها برای این شهر وجود ندارد؛ اما برخی فروشگاهها و کسبوکارهای دیگر این محصولات را عرضه میکنند. حتی ممکن است مغازهداران، بهویژه در شهرستانها، صرفاً بهدلیل مشاهده تخفیف بالا اقدام به خرید این کالاها کنند، بدون آنکه از درجهبندی یا شرایط کیفی آنها اطلاع دقیقی داشته باشند. در چنین شرایطی، مقایسه صرف قیمتها بدون بررسی نوع کالا، کیفیت، موجودی و شرایط تأمین آن نمیتواند مبنای مناسبی برای قضاوت باشد.
برخورد نهادهای نظارتی با تخفیفهای غیرواقعی مشخص نیست
نکته دیگر، نحوه برخورد نهادهای نظارتی با موضوع قیمتگذاری است. همانگونه که سازمان تعزیرات به فروشگاهها درباره گرانفروشی و رعایت قیمت مصرفکننده تذکر میدهد، انتظار میرود درباره قیمتهای غیرمتعارف و تخفیفهای غیرواقعی نیز بررسیهای لازم انجام شود. اگر فروشگاهی کالایی را با قیمتی بسیار پایینتر از نرخ متعارف بازار عرضه میکند، باید مشخص شود که این اختلاف قیمت ناشی از چه شرایطی است و آیا کالا واقعاً با همان قیمت قابل تأمین و تحویل است یا خیر.
در نهایت، آنچه اهمیت دارد، رعایت انصاف در بررسی و انتشار اخبار اقتصادی و تجاری است. زمانی که قرار است موضوعی بهصورت عمومی و رسانهای مطرح شود، لازم است پیش از هرگونه قضاوت، ابعاد مختلف آن بررسی شود. مجموعههایی که برای استعلام قیمت، بررسی موجودی و تطبیق نرخها با شرایط واقعی بازار وقت و هزینه صرف میکنند، نباید بدون بررسی دقیق در معرض قضاوت قرار گیرند. برخورد حرفهای با این مسائل مستلزم آن است که خبرنگاران و بررسیکنندگان نیز شناخت و آگاهی کافی از سازوکار بازار، شیوه تأمین کالا و شرایط فعالیت کسبوکارها داشته باشند.