سریال «سقوط»: به داعشی‌ها سلام کن!

سریال «سقوط»: به داعشی‌ها سلام کن!
مهمترین ویژگی که در قسمت نخست سریال «سقوط» جذاب و قابل پیگیری بود، انتخاب سوژه ملتهب و پرچالشی است که در آغاز، بذر آن پاشیده شد و در ادامه کار، شکل‌گیری یا عدم شکل‌گیری تعلیق اصلی در داستان، به چگونگی پرداختن به آن در قسمت‌های بعدی برمی‌گردد.

به گزارش نجوا خبر، برکسی پوشیده نیست که جنسی از بی حوصلگی و محافظه کاری در انتخاب سوژه‌ها و ایده های داستانی در نگارش متن و تولید فیلم‌ها و سریال های ایرانی وجود داشته و دارد. بخشی از این مسئله به محدودیت‌ها و ممیزی‌ها و سخت گیری های اطراف پرداختن به موضوعات مرتبط است، که خب در این بخش ماجرا نمی‌توان نویسندگان و کارگردان‌ها را مقصر دانست و ایراد از جایی دیگر است اما در دل همین فضا، کم نیستند سوژه‌ها و ایده‌هایی که پرداختن به آنها هم از نظر تاریخی و سیاسی و ملی ضرورت دارد، و هم از منظر سینمایی پرکشش است و مواد داستانی و تصویری خوبی در اختیار فیلم‌سازان قرار می‌دهد.

تنبلی و کاهلی و کم حوصلگی اما باعث می‌شود، کمتر نویسنده و کارگردانی سختی های پرداختن به آنها را به جان بخرد تا بلکه اثری با رنگ و لحن تازه خلق کند. اثری که هم کارکرد اقتصادی داشته باشد و مخاطب را اغنا کند و هم برای خود سازنده اثر دستاوردهای هنری مطلوبی به همراه بیاورد. چرا نباید ماجرای اطراف شکل گیری داعش و مصائب و فجایعی که اطراف ظهور و قدرت گرفتن این گروه در همین بیخ گوش خودمان رقم خورد، دستمایه ساخت مجموعه‌ای ازآثارتصویری قرار می‌گرفت؟ چرا در جهت منافع ملی و همزمان در جهت رونق اقتصادی و تولید محتوای تصویری به این سوژه جذاب پرداخته می‌شد؟

این مقدمه را از این باب مطرح کردم تا تاکید کنم، صرف سراغ گرفتن از این سوژه پرکشش و حتما پرمخاطره توسط یک کارگردان به خودی خود کنجکاوی برانگیز است و نگاه های بسیاری را به سمت خودش جلب خواهد کرد. اصل حرف این است که سجاد پهلوان زاده در اولین تجربه کارگردانی اش خطرپذیری بالایی به خرج داده است و به حق جراتمند ظاهر شده است اما آیا این جراتمندی به خودی خود منجر به نتیجه مطلوب می‌شود؟

طبیعتا برای قضاوت در اینباره به زمان بیشتری نیاز داریم و بعد از چند قسمت ابتدایی می‌توان قضاوت های مستدل تری کرد. یادمان نرود که جرات به خرج دادن و محافظه کار نبودن امری ارزشمند است و حتما شایان توجه. مسئله سریال، مربوط به ماجرای فقر و محرومیت در مناطق کردنشین غرب کشور، مسئله کولبری و مصائب و آسیب های اطراف آن و مهم‌تر از آن ماجرای حضور برخی از ایرانیان در جمع تروریست های گروه داعش است. سوژه‌ها و نکاتی که این روزها بیش از پیش گریبان گیر شده است. به طور مشخص پرداختن به مشکلات اقتصادی مرزنشینان غرب کشور و آلام انکار ناپذیری که برای گذران زندگی تحمل می‌کنند و یکی از نمودهای برجسته آن گذران امور کردن از طریق کولبری است آن هم به واسطه به خطر انداختن جانشان.

هم کناری همین سه سرفصل پر تب و تاب که در بالا مطرح شد، به تنهایی قابل تأمل و توجه است اما چه جنسی از جلب توجه؟ مهم‌ترین نکته‌ای که در مورد خط داستانی سریال سقوط اهمیت دارد و شیوه پرداخت و بسط دادن آن در قسمت های بعدی، می‌تواند سرنوشت سریال رو مشخص کند، انتخاب زاویه نگاه فیلم‌نامه به شیوه تبیین دلایل پیوستن «ژاکان» به گروه داعش است. آیا این گرایش صرفا ریشه در مشکلات اقتصادی داشته است؟ آیا دلایل فکری و فرهنگی و سیاسی و مذهبی در کار بوده است؟ آیا ماجرای شستشوی مغزی در کار است؟

در قسمت نخست بیشترین تاکید برمشکلات اقتصادی و فقر و تنگدستی است و دلیل اصلی این گرایش تا اینجا این مقوله معرفی شده است اما چرا باید روی این موضوع تمرکز کرد؟ به یک دلیل ساده. آیسان و ژاکان عاشق هم هستند، بعد از یک معرفی طولانی و حتی به نظر خسته کننده و ترسیم فضای حسی و عاطفی میان آنها، به ناگاه فیلم‌نامه تلاش می‌کند با وارد کردن مخاطب به جغرافیای سوریه و رقه و حرکت به دل مناطق تحت کنترل نیروهای داعش، مخاطبش را درگیر نگرانی برای سرنوشت شخصیت زن داستانش کند.

تمهید در نظر گرفته شده هم شفاف است. عشق یک زن جوان به همسرش در معرض خطر نابودی و سوءاستفاده قرار می‌گیرد. اینجاست که پیوستن به داعش و رخدادهای بعدی جدای از حساسیت های فکری و سیاسی و تاریخی ای که برای ما ایرانیان در پی دارد، از حیث داستان پردازی و فیلم‌نامه نویسی اهمیت بالایی پیدا می‌کند، چرا که شیوه توضیح این حضور و شمایلی که از جهان داعشی‌ها ترسیم می‌شود، می‌تواند مخاطب را درگیر نگرانی برای آینده آیسان و ژاکان کند و یا برعکس مخاطب در ادامه دچار حس سرخوردگی و رودست خوردن شود.

پس شیوه داستان پردازی و البته تصویرپردازی به واسطه شیوه کارگردانی، فیلم‌برداری، طراحی صحنه و لباس و البته شیوه هدایت بازیگران و اجرای آنها است که می‌تواند خونی در رگ سریال تزریق کند و جهان داعشی‌ها را به عنوان یک جهان ناشناخته برای مخاطب، به برگ برنده دسترسی به جذابیت در سریال برای پهلوان زاده بدل کند و یا ناموفق باشد و فرصت بسیار مهم و جذاب پرداختن به سوژه‌ای چنین چگال و پرکشش را بسوزاند.

بسیار کنجکاوم که ببینم پهلوان زاده که تدوینگر قابلی است و حالا در مقام کارگردان ظاهر شده است، چقدر در حذف زیاد تصویری و کم گویی و پرهیز از مطول گویی در سریال موفق خواهد بود. مقدمه چینی داستان در قسمت نخست به قدر کفایت انتظارات از یک کارگردان با تجربه تدوینگری را برآورده نکرد و این مقدمه چینی می‌توانست بسیار موجزتر و کوتاه تر باشد. البته که بخشی از این ویژگی مربوط به متن فیلم‌نامه است که می‌بایست پیش از آغاز ضبط فکری به حال آن می‌شد. این مسئله یکی از نکاتی است که مایلم در قسمت های بعدی جست‌وجو و نتیجه تلفیق تجربه تدوینگری پهلوان زاده در مقام کارگردان سریال را رصد کنم.

جدای از این بحث، می‌توان گفت شاید در کنار پرداختن به جهان داعشی ها، یکی از مهم‌ترین برگ برنده های سریال سقوط که توسط یک خانم فیلم‌نامه نویس به نگارش درآمده و یکی از شخصیت های اصلی اش دختری است که در آستانه مادر شدن و آغاز فصل تازه‌ای در زندگی اش، به یکباره به جهانی مخوف پرتاب می‌شود، این باشد که بتواند از تضاد میان جهان به شدت زن ستیز و مردانه داعشی‌ها و دنیای زنانه شخصیت اصلی داستان به خوبی بهره ببرد و به واسطه نگاه مسلط به جهان زنانه به واسطه قلم زدن خانم نویسنده سریال، این تضاد و تقابل به خلق موقعیت های پرکشش و پرتعلیقی منجر شود.

این همه اما گمانه زنی است و تنها راه حل برای قضاوت درستی یا نادرستی این قضاوت‌ها اجازه دادن به زمان است تا در ادامه و بعد از نمایش چند قسمت ابتدایی سریال بتوانیم برمبنای مصادیق تحلیل های عمیق تری در مورد این اثر داشته باشیم. در گام اول اما سریال در نگارنده این متن حس کنجکاوی برای پیگیری نتیجه کار سجاد پهلوان زاده را ایجاد کرده است.

 


لینک کوتاه https://najvakhabar.ir/news/14906

دیدگاه‌ها

در حال ثبت دیدگاه...

مخاطب گرامی توجه فرمایید: نظرات حاوی الفاظ نامناسب، تهمت و افترا منتشر نخواهد شد.

آخرین مطالب